Jak za dawnych czasów w Rydułtowach. Mieszkańcy odkrywają historie, których nie znajdziemy w książkach

Organizatorzy chcą w ten sposób nie tylko przypominać przeszłość miasta, ale również ją zachowywać i przekazywać kolejnym pokoleniom. Dwa pierwsze spotkania już się odbyły, a przed mieszkańcami jeszcze dwa kolejne.

Historia zapisana w murach biblioteki

Pierwsze spotkanie odbyło się 31 sierpnia w Miejskiej Bibliotece Publicznej Miasta Rydułowy. Jego gospodynią była Barbara Laszczyńska, wieloletnia dyrektor placówki.

Tematem spotkania była przede wszystkim historia budynku ROKO oraz ludzi i instytucji, które przez lata były z nim związane. Szczególne miejsce zajęły dzieje biblioteki – jej działalność, kolejne przemiany oraz ważne wydarzenia z jej historii.

Uczestnicy poznali między innymi kulisy konkursu na patrona biblioteki oraz historię nadania Bibliotece Publicznej Miasta Rydułowy imienia wybitnego kompozytora Henryka Mikołaja Góreckiego. Uroczystość odbyła się we wrześniu 2011 roku.

Spotkanie nie ograniczyło się jednak do prelekcji. Uczestnicy mogli zwiedzić kolejne pomieszczenia budynku i poznać historie związane z jego różnymi funkcjami. Katarzyna Połomska, zaproszona przez prowadzącą, opowiedziała o części plastycznej, Szkole Plastycznej oraz Ognisku Pracy Pozaszkolnej.

Dla niej miejsce to ma również wymiar osobisty. Znała budynek najpierw jako uczennica szkoły podstawowej, później pracowała w nim jako nauczycielka, a następnie pełniła funkcję dyrektorki placówki.

W spotkaniu uczestniczyła także Katarzyna Żurkowska. Wśród słuchaczy znaleźli się byli uczniowie szkoły, czytelnicy biblioteki oraz mieszkańcy Rydułtów.

Był spacer po budynku, zwiedzanie, prelekcja, dyskusja i wspominanie dawnych czasów. Przygotowano również konkurs. Nie zabrakło okazji do rozmów przy kawie i cieście, a przede wszystkim – do przywoływania osobistych wspomnień związanych z miejscem.

Spotkanie wzbogaciły archiwalne fotografie, które zostały ożywione przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji. Dzięki temu dawne obrazy miasta i jego mieszkańców zyskały nową formę, a przeszłość stała się dla uczestników jeszcze bardziej namacalna.

1 września 1939 roku z perspektywy Rydułtów

Drugie spotkanie odbyło się 2 września w Szarlota Urban LAB. Tym razem uczestnicy przenieśli się do wczesnych godzin porannych 1 września 1939 roku, kiedy rozpoczęła się II wojna światowa.

Prelekcję poprowadził Tomasz Muskus – pasjonat historii, działacz polonijny i odkrywca lokalnych śladów przeszłości. Jego opowieść koncentrowała się przede wszystkim na tym, jak wielkie wydarzenia historyczne wpłynęły na życie mieszkańców Rydułtów i okolic.

Nie zabrakło historii związanych z tunelem kolejowym, dróżnikiem i Radoszowami. Uczestnicy poznali również opowieści dotyczące Twierdzy Glazin oraz porucznika Kufera.

Jednym z ciekawszych elementów spotkania były własne poszukiwania Tomasza Muskusa. Cztery lata temu odnalazł telegramy, które pozwalają spojrzeć na wydarzenia z pierwszych godzin wojny z innej perspektywy. Poszukiwania kolejnych dokumentów i śladów przeszłości nadal trwają.

To właśnie takie odkrycia pokazują, że lokalna historia wciąż może kryć nieznane wcześniej informacje. Czasami pojedynczy dokument, telegram, fotografia czy nazwisko pozwala uzupełnić wiedzę o wydarzeniach, które miały miejsce kilkadziesiąt lat temu.

Po zakończeniu prelekcji uczestnicy długo jeszcze rozmawiali i zadawali pytania. Zainteresowanie tematyką było na tyle duże, że Tomasz Muskus zgodził się również udostępnić przygotowaną na potrzeby spotkania prezentację.

Historia, która wciąż żyje

Dwa pierwsze spotkania pokazały, jak wiele opowieści związanych z Rydułtowami wciąż znajduje się w pamięci mieszkańców, archiwach, starych budynkach i dokumentach.

Cykl „Jak za dawnych czasów” jest kontynuacją działań związanych ze Ścieżką Historyczną Rydułtów. Jej stworzenie było początkiem wspólnego odkrywania przeszłości miasta. Kolejne spotkania mają ten proces rozwijać, zachęcając mieszkańców do dzielenia się wspomnieniami i poznawania historii miejsc, które mijają każdego dnia.

Celem projektu jest nie tylko przypominanie wydarzeń z przeszłości. Organizatorzy chcą również budować lokalną tożsamość, zachowywać wspomnienia mieszkańców i przekazywać je młodszemu pokoleniu.

Przed nami kolejne dwa spotkania

Cykl jeszcze się nie kończy. 8 września w RCK „Feniks” odbędzie się spotkanie poświęcone historii tego wyjątkowego miejsca. Janina Chlebik-Turek opowie o jego przemianach – od basenu do centrum kultury.

W programie znalazły się wspomnienia, ciekawostki oraz opowieści związane z budynkiem, który na stałe wpisał się w historię Rydułtów. Uczestnicy będą mogli również obejrzeć seans filmowy w sali kinowej, a później spotkać się w Pixelu przy kawie i kontynuować rozmowy.

Dzień później, 9 września, miejscem spotkania będzie Strzelnica Sportowa Miasta Rydułowy. Alicja Kołodziej przybliży górnicze korzenie miasta. Tematem będą między innymi dawna sztolnia ćwiczebna, szkoła górnicza, węgiel, górnictwo i kopalnia – wszystko to, co przez dziesięciolecia wpływało na charakter Rydułtów i codzienne życie ich mieszkańców.

Także tym razem przewidziano czas na rozmowy przy kawie i ciastku, a około godziny 19 uczestnicy mogą spodziewać się niespodzianki.

Spotkania skierowane są do mieszkańców Rydułtów oraz osób uczących się lub pracujących na terenie miasta.

Historia lokalna często znajduje się znacznie bliżej, niż mogłoby się wydawać. Kryje się w murach mijanych codziennie budynków, na starych fotografiach, w dokumentach i rodzinnych opowieściach. Czasami wystarczy jedno spotkanie, by odkryć historię, której nie znajdziemy w żadnej książce.

Cykl „Jak za dawnych czasów” ma właśnie temu służyć – by historię Rydułtów poznawać, zachowywać i przekazywać dalej.

Wydarzenie organizowane jest w ramach projektu pn. „Ryduł-to-WY to MY – społeczna transformacja”, realizowanego w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027, współfinansowanego ze środków Funduszu na rzecz Sprawiedliwej Transformacji, Priorytet FESL.10.00 – Fundusze Europejskie na transformację, Działanie FESL.10.24 – Włączenie społeczne – wzmocnienie procesu sprawiedliwej transformacji.