26 marca 1945 roku. Dzień, który zmienił Wodzisław Śląski

Walki o strategiczny region

Początek dramatycznych wydarzeń sięga lutego 1945 roku, kiedy nad miastem pojawiły się pierwsze naloty. Region wodzisławski miał ogromne znaczenie strategiczne – znajdował się w pobliżu Zagłębia Ostrawsko-Karwińskiego, ważnego zaplecza przemysłowego III Rzeszy.

Miasto stało się areną zaciętych walk pomiędzy niemiecką 1. Armią Pancerną dowodzoną przez Ernsta Sielera a siłami IV Front Ukraiński pod dowództwem Iwana Pietrowa oraz 38. Armią generała Kiryła Moskalenki.

Starówka Wodzisławia została przekształcona w punkt oporu. Wznoszono barykady, okopy i zasieki, a okoliczne tereny celowo zalewano, by utrudnić natarcie przeciwnika. Walkom towarzyszyły intensywne ostrzały artyleryjskie i naloty bombowe, które doprowadziły do ogromnych zniszczeń.

26 marca 1945 – koniec walk

Decydujące starcie nastąpiło 26 marca 1945 roku. Czechosłowacka brygada pancerna, wspierana przez radziecką piechotę, przełamała niemiecką obronę i odparła kontratak. Tym samym zakończyły się walki o miasto.

Cena zwycięstwa była jednak bardzo wysoka. Szacuje się, że zginęło ponad 5,8 tysiąca osób po stronie wojsk radzieckich i czechosłowackich, a podobne straty poniosły wojska niemieckie. W centrum miasta pochowano setki poległych – co najmniej 386 żołnierzy Armii Czerwonej oraz 287 żołnierzy niemieckich. Ofiarami działań wojennych padło także około 70 cywilów.

Zniszczenia objęły niemal całe centrum miasta – około 80 procent zabudowy wodzisławskiej Starówki legło w gruzach.

Odbudowa z ruin

Po zakończeniu działań wojennych mieszkańcy szybko przystąpili do odbudowy zniszczonego miasta. Powołano Komitet Odbudowy Miasta, który krok po kroku przywracał do funkcjonowania najważniejsze instytucje i obiekty użyteczności publicznej.

W pierwszej kolejności odbudowano kościół parafialny, następnie szpital powiatowy, dom starców, ośrodek zdrowia, sąd grodzki, Komunalną Kasę Oszczędnościową, pocztę oraz siedzibę władz miejskich, mieszczącą się dziś w Pałacu Dietrichsteinów.

Zniszczona Starówka została w całości przejęta przez miasto. Pozostałości dawnych kamienic rozebrano, a na ich miejscu zaplanowano nową przestrzeń urbanistyczną. Projekt rynku opracował Franciszek Maurer, który inspirował się architekturą renesansową i klasycystyczną.

Symboliczny koniec odbudowy

Proces odbudowy trwał wiele lat i wymagał ogromnego wysiłku całej społeczności. Za symboliczne jego zakończenie uznaje się rok 1963, kiedy udało się odbudować pofranciszkański kościół pw. Świętej Trójcy.

Dzisiejszy Wodzisław Śląski jest miastem, które powstało na nowo z wojennych ruin. Rocznica wydarzeń z marca 1945 roku to nie tylko okazja do upamiętnienia ofiar, ale także moment refleksji nad historią, która ukształtowała współczesny charakter miasta i jego mieszkańców.