Marynarze mogą sami za siebie opłacać składki

Nowe regulacje obejmują zarówno osoby, które pływają pod banderą państw trzecich, jak i osoby zatrudnione w krajach Unii Europejskiej i EFTA, o ile podlegają polskiemu ustawodawstwu.

Zmiany te mają na celu uporządkowanie dotychczasowych zasad i ułatwienie marynarzom dostępu do świadczeń emerytalno-rentowych, zasiłków i świadczeń zdrowotnych. Z nowych rozwiązań skorzystać może około 18 tysięcy osób.

Nowy tytuł do ubezpieczeń i realne korzyści dla marynarzy

Dotychczas marynarze, którzy nie mieli tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych w Polsce mogli zgłosić się jedynie do dobrowolnych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych. Teraz mogą zgłosić się do ubezpieczeń obowiązkowych, w tym wypadkowego, a także do chorobowego. Ta zmiana zapewnia im prawo nie tylko do emerytur i rent, lecz także do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego – tłumaczy Beata Kopczyńska, regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim.

Marynarz objęty nowymi przepisami to osoba, która mieszka w Polsce i wykonuję pracę na podstawie marynarskiej umowy o pracę lub na podstawie innej umowy o świadczeniu pracy na morzu na statku o pojemności brutto (GT) 100 jednostek i wyższej oraz o przynależności polskiej lub innej niż polska. Taka osoba musi zgłosić się do ubezpieczeń i dołączyć kopię zaświadczenia potwierdzającego status marynarza, wydanego przez agencję zatrudnienia lub dyrektora urzędu morskiego.

Marynarz ma wybór sposobu zgłoszenia do ubezpieczeń

Osoba pracująca jako marynarz na statku pod polską banderą na podstawie marynarskiej umowy o pracę może od 1 stycznia wybrać sposób zgłoszenia do ubezpieczeń. Może pozostać zgłoszona jako pracownik, wówczas armator ma obowiązek odprowadzania składek od jego przychodu na dotychczasowych zasadach, albo zgłosić się samodzielnie do ZUS jako marynarz z kodem tytułu ubezpieczenia 24 00 i opłacać składki we własnym zakresie.

Krok po kroku: jak zgłosić się do ubezpieczenia w ZUS

Marynarz, który chce opłacać samodzielnie składki, powinien uzyskać zaświadczenie potwierdzające status marynarza wydane przez dyrektora urzędu morskiego lub agencję zatrudnienia. Dokument jest ważny przez miesiąc od daty wydania. W tym czasie należy zgłosić się do ZUS-u oraz złożyć formularz ZUS ZUA albo ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się od 24 00. Jeśli zgłoszenie zostanie przekazane w terminie dłuższym niż miesiąc od wydania zaświadczenia, wówczas nie będzie możliwe objęcie takiej osoby ubezpieczeniami jako marynarza.

Po zgłoszeniu do ZUS, marynarz jako płatnik samodzielnie opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe, a także na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i ubezpieczenie zdrowotne. Składki należy opłacać do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Podstawa składek nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie, które w 2026 roku wynosi co najmniej 4806 zł.

Po przekazaniu do ZUS pierwszej deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA z podstawą wymiaru składek równą minimalnemu wynagrodzeniu, kolejne deklaracje Zakład utworzy samodzielnie. W przypadku braku tej pierwszej deklaracji ZUS nie przygotuje kolejnych dokumentów.

Kiedy i na jakich zasadach można zawiesić status marynarza

Status marynarza może zostać zawieszony na okres nie krótszy niż jeden pełny miesiąc kalendarzowy i nie dłuższy niż trzy miesiące w danym roku kalendarzowym, jeśli w tym czasie nie będzie wykonywana praca na morzu. W okresie zawieszenia nie opłaca się składek, nie przysługuje ochrona ubezpieczeniowa w razie choroby, macierzyństwa, wypadku lub długotrwałej niezdolności do pracy, a ten okres nie będzie wliczony do stażu emerytalnego i rentowego. O zawieszeniu statusu marynarza oraz jego wznowieniu należy poinformować ZUS w ciągu 7 dni, odpowiednio poprzez wyrejestrowanie z ubezpieczeń oraz ponowne zgłoszenie do ubezpieczeń.

Od dnia uzyskania statusu marynarza taka osoba podlega ubezpieczeniom przez 12 kolejnych miesięcy, z wyłączeniem okresu zawieszenia. Gdy status zostanie nadany w trakcie miesiąca, okres ten liczy się od pierwszego dnia następnego miesiąca.

Opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane miesiące od 1 stycznia 2021 r. do 31 grudnia 2025 r.

Marynarz może złożyć wniosek o opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane okresy od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2025 roku, jeśli w tym czasie nie podlegał tym ubezpieczeniom. Opłacenie tych składek będzie miało wpływ na wysokość przyszłej emerytury.

Marynarz, który chce zostać objęty wstecznym ubezpieczeniem za wskazane miesiące nie może w tym okresie podlegać ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Musi także posiadać status marynarza przez co najmniej 3 miesiące w każdym roku objętym wnioskiem i potwierdzić to zaświadczeniem wydanym przez dyrektora urzędu morskiego, które jest ważne przez miesiąc od daty wydania. Należy również złożyć wniosek o opłacenie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe za wybrane miesiące w tym okresie (RMS) wraz z zaświadczeniem.

Wniosek RMS można złożyć od 1 stycznia 2026 roku do 31 grudnia 2027 roku w placówce ZUS lub elektronicznie jako załącznik do pisma ogólnego POG na profilu eZUS. W przypadku pozytywnego rozpatrzenia wniosku, składki za okres od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2025 roku należy rozliczyć i opłacić w terminie właściwym dla miesiąca złożenia wniosku. Podstawa składek wskazana we wniosku nie może być niższa niż minimalne wynagrodzenie obowiązujące w danym okresie.
Więcej informacji można znaleźć na stronie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Beata Kopczyńska, 
regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim