Strażnicy miejskiego nieba. Czy Wodzisław Śląski da schronienie jerzykom?

Jerzyki (Apus apus) to gatunek objęty ścisłą ochroną. Są one uznawane za jedne z najskuteczniejszych naturalnych reduktorów populacji komarów – pojedynczy ptak potrafi zjadać dziennie nawet kilkanaście tysięcy owadów. Tymczasem mieszkańcy Wodzisławia Śląskiego coraz częściej sygnalizują, że jerzyki przestały być widoczne w ich najbliższym otoczeniu. Jednym z powodów tego zjawiska może być brak odpowiednich miejsc lęgowych, które zostały utracone w wyniku termomodernizacji budynków i remontów elewacji.

Brak danych i potrzeba działań

W swojej interpelacji radny zwrócił uwagę, że miasto nie dysponuje obecnie oficjalnymi danymi na temat liczebności populacji jerzyków na swoim terenie. Brak monitoringu oraz widocznych w przestrzeni publicznej budek lęgowych budzi pytania o skalę problemu i potrzebę podjęcia systemowych działań. Jak podkreślają mieszkańcy, obserwacje jerzyków są dziś sporadyczne, co może świadczyć o niedoborze bezpiecznych miejsc do gniazdowania.

Z konsultacji społecznych wynika, że potencjalnie najlepszymi lokalizacjami dla budek lęgowych byłyby wysokie bloki, budynki wielorodzinne, obiekty miejskie oraz kościoły i inne obiekty sakralne. Zapewniają one odpowiednią wysokość, spokój i bezpieczeństwo gniazd. Co istotne, okres od października do kwietnia jest najbardziej sprzyjający montażowi budek, ponieważ jerzyki wracają do Polski dopiero w maju.

Pytania radnego do władz miasta

Radny Alan Szatyło skierował do prezydenta miasta szereg szczegółowych pytań. Dotyczyły one m.in. tego, czy miasto prowadzi lub planuje prowadzić działania związane z montażem budek lęgowych dla jerzyków, czy w latach 2022–2024 takie budki były instalowane, a także czy możliwe jest uruchomienie miejskiego programu obejmującego budynki komunalne, obiekty oświatowe, spółdzielnie mieszkaniowe oraz obiekty sakralne. W interpelacji pojawił się również postulat przeprowadzenia rozpoznania populacji jerzyków lub zlecenia ekspertyzy ornitologicznej oraz przygotowania listy rekomendowanych lokalizacji jeszcze w obecnym sezonie 2025/2026.

Odpowiedź magistratu: działania były, nowe są rozważane

Odpowiedzi na interpelację udzieliła naczelniczka Wydziału Ochrony Środowiska Justyna Zagola. Jak wynika z przekazanych informacji, miasto obecnie nie prowadzi aktywnych działań związanych z montażem nowych budek lęgowych dla jerzyków, jednak planowane jest rozpoznanie tematu.

Jednocześnie magistrat przypomniał, że w 2022 roku Wodzisław Śląski zrealizował działania na rzecz ochrony miejskich ptaków w ramach transgranicznego projektu „Przedszkola bez granic – zwierzęta w mieście”. Dzięki współpracy z partnerem czeskim oraz dofinansowaniu unijnemu zakupiono 25 budek lęgowych dla jerzyków. Zostały one zamontowane na budynkach kilku placówek oświatowych, w tym przedszkoli i szkół podstawowych. Wieszanie budek odbywało się podczas rodzinnego pikniku w maju 2022 roku, z udziałem dzieci, rodziców i przyrodnika, co miało również wymiar edukacyjny.

Kolejne kroki i ostrożne deklaracje

Miasto zapowiedziało, że wystąpi do administratorów i właścicieli budynków komunalnych, obiektów miejskich, budynków wielorodzinnych oraz do przedstawicieli kościołów i innych obiektów sakralnych w celu rozeznania możliwości dalszych działań oraz oceny potencjalnych lokalizacji pod przyszłe inicjatywy środowiskowe. Rozmowy z parafiami, wskazywane przez radnego jako naturalnych partnerów takich działań, mają się odbywać w ramach tego samego procesu.

Na obecnym etapie władze miasta nie przewidują jednak przeprowadzania rozpoznania populacji jerzyków ani zlecania ekspertyzy ornitologicznej. Jak zaznaczono, działania takie mogą być rozważane w przyszłości, po analizie tematu i w zależności od możliwości finansowych oraz realnych potrzeb środowiskowych. Lista rekomendowanych lokalizacji pod montaż budek ma zostać przygotowana dopiero po zbadaniu zainteresowania i możliwości ze strony administratorów oraz właścicieli obiektów.

Mały koszt, duży efekt

Sprawa poruszona przez radnego Alana Szatyłę pokazuje, że ochrona jerzyków może stać się jednym z prostszych i stosunkowo niskokosztowych działań proekologicznych w mieście. Inne samorządy w Polsce już od lat realizują podobne programy, łącząc ochronę przyrody z poprawą komfortu życia mieszkańców. Czy Wodzisław Śląski pójdzie tą drogą w szerszym zakresie – pokażą kolejne miesiące i decyzje podejmowane po zapowiedzianym rozpoznaniu tematu.