Miliony dla Wodzisławia: jak miasto skutecznie sięga po fundusze zewnętrzne

Redakcja: Czym właściwie są fundusze zewnętrzne i dlaczego są tak ważne dla rozwoju miasta takiego jak Wodzisław Śląski?

Justyna Kubala-Grześ: Fundusze zewnętrzne to znacznie więcej niż tylko dodatkowe pieniądze w budżecie miasta. To przede wszystkim narzędzie skutecznego rozwoju. Dla Wodzisławia Śląskiego stanowią swego rodzaju „silnik napędowy”. Dzięki nim możemy realizować odważne, długoterminowe wizje, które bez wsparcia zewnętrznego musiałyby zostać odłożone w czasie. Pozwalają przyspieszyć transformację miasta i sprawiają, że staje się ono nowoczesne, ekologiczne i przyjazne dla mieszkańców.

Red.: Czy współczesne samorządy mogą dziś rozwijać się bez pozyskiwania środków zewnętrznych? Jak duże znaczenie mają one dla budżetu miasta?

JKG: Bez środków zewnętrznych samorządy mogłyby jedynie zapewniać podstawowe usługi i utrzymanie infrastruktury, ale nie byłyby w stanie dynamicznie się rozwijać. Budżety miast w Polsce są mocno obciążone wydatkami bieżącymi i oświatą. Środki zewnętrzne pokrywają zazwyczaj od 50 do nawet 95 proc. kosztów kluczowych inwestycji. To one decydują o tym, czy powstanie nowa droga, parking, przestrzeń konferencyjna, rekreacyjna czy kulturalna.

Red.: Co w pozyskiwaniu funduszy jest dziś największym wyzwaniem dla samorządów?

JKG: Największym wyzwaniem jest ogromna dynamika zmian i konieczność szybkiego reagowania na sytuacje kryzysowe, takie jak pandemia, wojna w Ukrainie czy kryzys na Bliskim Wschodzie. Programowanie budżetu unijnego to proces długotrwały, a priorytety sprzed kilku lat nie zawsze odpowiadają aktualnym potrzebom. Dodatkowo procedury są bardzo skomplikowane, wymagają błyskawicznej reakcji na zmieniające się wytyczne konkursowe i precyzyjnego rozliczania każdej złotówki.

Red.: W jakich obszarach życia miasta fundusze zewnętrzne odgrywają największą rolę?

JKG: Fundusze zewnętrzne wpływają niemal na każdą sferę życia miasta, ale można wyróżnić kilka głównych obszarów:

1. Środowisko i klimat – transformacja energetyczna, pompy ciepła w szkołach i przedszkolach, termomodernizacje budynków, rozwój terenów zielonych i opracowanie Miejskiego Planu Adaptacji do zmian klimatu.
2. Infrastruktura – poprawa mobilności, bezpieczeństwa i dostępności, np. budowa Centrum Przesiadkowego z dworcem kolejowym, modernizacja dróg, Rodzinny Park Rozrywki „Trzy Wzgórza”, planowana modernizacja starówki.
3. Działania społeczne i edukacyjne – wyrównywanie szans, wspieranie kapitału ludzkiego, projekty edukacyjne w szkołach i przedszkolach, inicjatywy polsko-czeskie rozwijające współpracę transgraniczną.

Red.: Jakie środki zewnętrzne udało się dotychczas pozyskać dla Wodzisławia Śląskiego?

JKG: W latach 2018–2025 suma pozyskanych środków wyniosła blisko 190 mln zł. Wśród największych sukcesów są m.in.:

• 30 mln zł na modernizację dróg,
• niemal 5 mln zł na odnawialne źródła energii,
• 13 mln zł na rozbudowę Centrum Przesiadkowego,
• ponad 5 mln zł na drogi do terenów inwestycyjnych,
• 7,2 mln zł na projekty edukacyjne w ostatnich dwóch latach.

Red.: Jak wygląda praca zespołu Biura Strategii i Funduszy Zewnętrznych przy przygotowaniu projektów?

JKG: To intensywna, wielomiesięczna praca analityczna, którą często trudno dostrzec. Proces zaczyna się od monitorowania dostępnych programów, weryfikacji dokumentacji i tworzenia koncepcji pod konkretne wnioski. Następnie piszemy wnioski, dostosowując lokalne potrzeby do wytycznych unijnych, a po otrzymaniu wsparcia zaczyna się najbardziej czasochłonny etap – prowadzenie projektu i jego rozliczanie w zgodzie z restrykcyjnymi wytycznymi oraz monitorowanie okresu trwałości projektu.

Red.: Co jest kluczem do skutecznego pozyskiwania funduszy?

JKG: Sukces wymaga doświadczenia zespołu, dobrego planowania i współpracy wielu osób. To wspólne działania inżynierów, finansistów, dyrektorów jednostek miejskich i wielu innych. Bez synergii tych elementów nawet najlepszy pomysł nie ma szans powodzenia.

Red.: Jak pozyskane fundusze przekładają się na codzienne życie mieszkańców?

JKG: Wodzisław Śląski staje się bardziej komfortowy i nowoczesny dzięki funduszom. Nowe drogi zmniejszają korki, zmodernizowane szkoły poprawiają warunki nauki, a Pałac Dietrichsteinów, Rodzinny Park Rozrywki „Trzy Wzgórza” czy Ośrodek „Balaton” tworzą przestrzeń do wypoczynku i integracji. Fundusze zmieniają miasto, czyniąc je bardziej zielonym i przyjaznym dla mieszkańców.

Red.: Dziękujemy za rozmowę.

JKG: Dziękuję.