Kiedy emerytury stażowe wejdą w życie? Posłanka Gabriela Lenartowicz pyta o konkretne terminy

Mimo zaawansowanego roku 2026 prace legislacyjne nad emeryturami stażowymi wciąż nie wyszły poza etap komisji parlamentarnych i uzgodnień międzyresortowych. Choć w Sejmie znajdują się projekty zarówno obywatelskie, jak i poselskie, brak ostatecznych rozstrzygnięć sprawia, że najbardziej prawdopodobnym terminem wejścia przepisów w życie jest 1 stycznia 2027 roku. Opóźnienie to wynika nie tylko z politycznych negocjacji, lecz także z technicznych wymogów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, który potrzebuje co najmniej kilku miesięcy na wdrożenie nowych algorytmów obliczeniowych i dostosowanie systemów IT.

Główne założenia reformy przewidują, że prawo do wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej zyskałyby kobiety po 35 latach okresów składkowych oraz mężczyźni po 40 latach.

Posłanka Gabriela Lenartowicz w swoich wystąpieniach regularnie podkreśla, że jest to rozwiązanie kluczowe dla osób, które rozpoczęły pracę bardzo wcześnie, często w trudnych warunkach, i których staż pracy nierzadko przekracza standardowe wymogi systemu powszechnego. Według parlamentarzystki wprowadzenie „stażówek” byłoby wyrazem sprawiedliwości społecznej wobec pracowników z najdłuższym stażem ubezpieczeniowym.

– Do mojego biura poselskiego z prośbą o podjęcie interwencji w ramach wykonywania mandatu poselskiego zwracają się liczni wyborcy, którzy pytają o zmiany legislacyjne dotyczące tzw. emerytur stażowych oraz o to, czy i kiedy przepisy takie mogłyby wejść w życie. Emerytury stażowe są postulatem wielu środowisk pracowniczych, zwłaszcza osób, które przepracowały długoletni okres, często w trudnych warunkach, niejednokrotnie przekraczając standardowy wiek emerytalny. Wprowadzenie możliwości przejścia na emeryturę po 35 latach pracy dla kobiet oraz 40 latach dla mężczyzn, pod warunkiem opłacania pełnych składek, stanowiłoby – według interweniujących – wyraz społecznej sprawiedliwości i uznania dla tych, którzy przez dekady uczestniczyli w systemie ubezpieczeń społecznych. Oczekują oni jednoznacznego stanowiska dotyczącego wprowadzenia emerytur stażowych. W ich ocenie potrzebna jest jasna i konkretna odpowiedź na te postulaty wraz z propozycją zabezpieczeń finansowych oraz planem wdrożenia, aby zapewnić stabilność systemu emerytalnego oraz zaspokoić oczekiwania społeczne – czytamy w interpelacji posłanki Lenartowicz.

Należy jednak pamiętać o istotnym bezpieczniku finansowym, który pojawia się w procedowanych projektach. Prawo do emerytury stażowej byłoby uzależnione od wysokości zgromadzonego kapitału – świadczenie zostałoby przyznane tylko wtedy, gdy wyliczona kwota byłaby co najmniej równa emeryturze minimalnej. Eksperci ostrzegają, że dla wielu osób o niższych zarobkach może to stanowić barierę nie do przejścia. Ponadto wcześniejsze przejście na odpoczynek oznacza statystycznie niższe świadczenie, co wynika z krótszego okresu odkładania składek i dłuższego czasu ich pobierania.

Obecnie debata parlamentarna skupia się na analizach kosztowych oraz wypracowaniu kompromisu między oczekiwaniami społecznymi a stabilnością Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Interwencje posłanki Gabrieli Lenartowicz mają na celu przyspieszenie tego procesu i uzyskanie wiążących deklaracji ze strony rządu. Dla tysięcy pracowników w całym kraju, zwłaszcza tych wykonujących zawody obciążające fizycznie, każda informacja o postępie prac jest na wagę złota, gdyż bezpośrednio wpływa na ich życiowe plany i decyzje o zakończeniu kariery zawodowej.

W odpowiedzi na interpelację posłanki Gabrieli Lenartowicz przedstawiono szczegółowy stan prac legislacyjnych dotyczących emerytur stażowych oraz przebieg procedowania dwóch projektów ustaw w tej sprawie.

Pierwszym z nich jest obywatelski projekt ustawy, który wpłynął do Sejmu 30 września 2021 r. Zakłada on wprowadzenie do systemu emerytalnego emerytury przysługującej wyłącznie na podstawie długości okresu ubezpieczenia, czyli tzw. emerytury stażowej. Rozwiązanie to dotyczy osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., objętych nowym systemem emerytalnym, które osiągnęły odpowiedni staż składkowy i nieskładkowy – 35 lat dla kobiet oraz 40 lat dla mężczyzn. Projekt został skierowany do pierwszego czytania 20 listopada 2023 r., a następnie 8 lutego 2024 r. przekazany do dalszych prac w Komisji Polityki Społecznej i Rodziny.

Drugą inicjatywą jest projekt poselski przygotowany przez klub Lewicy, który wpłynął do Sejmu 30 stycznia 2024 r. Również przewiduje on możliwość przejścia na emeryturę po osiągnięciu 35 lat stażu w przypadku kobiet i 40 lat w przypadku mężczyzn. Dodatkowym warunkiem w tym projekcie jest jednak wysokość świadczenia – emerytura obliczona w systemie zdefiniowanej składki musi być co najmniej równa emeryturze minimalnej. Projekt został skierowany do pierwszego czytania 6 lutego 2024 r., a dwa dni później przekazany do Komisji Polityki Społecznej i Rodziny w celu dalszych prac legislacyjnych.

W dalszej części odpowiedzi wskazano, że ministra rodziny, pracy i polityki społecznej w piśmie z 31 lipca 2024 r. odniosła się pozytywnie do kontynuowania prac nad obiema propozycjami. Podkreślono jednak konieczność ich dopracowania oraz zaznaczono, że koncepcja emerytur stażowych może być realizowana w różnych wariantach. Resort zadeklarował również udostępnienie danych i analiz niezbędnych do dalszych prac parlamentarnych.

Jednocześnie Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zostało zobowiązane do przygotowania projektu stanowiska Rady Ministrów wobec obu projektów ustaw. Opracowany dokument został następnie przekazany do Stałego Komitetu Rady Ministrów, który z kolei polecił przeprowadzenie uzgodnień międzyresortowych w celu wypracowania wspólnego stanowiska rządu.