Od Izby Regionalnej do nowoczesnego muzeum. 55 lat odkrywania przeszłości

Początki sięgające pasji lokalnych społeczników

Choć oficjalne powołanie muzeum nastąpiło w 1971 roku, jego korzenie sięgają lat 60. XX wieku. To właśnie wtedy Towarzystwo Miłośników Ziemi Wodzisławskiej rozpoczęło działania na rzecz gromadzenia pamiątek i zabytków związanych z historią regionu. Z ich inicjatywy powstała Izba Regionalna – pierwszy krok w kierunku stworzenia profesjonalnej placówki muzealnej.

Kluczowym impulsem do rozwoju były szeroko zakrojone badania archeologiczne prowadzone w latach 1966–1970 na grodzisku Golęszyców w Lubomi oraz na terenie Starego Miasta w Wodzisławiu. Odkrycia te potwierdziły ogromne znaczenie regionu w kontekście wczesnośredniowiecznej historii Śląska i stworzyły potrzebę powołania instytucji zajmującej się ich opracowaniem i ochroną.

Otwarcie muzeum i pierwsze lata działalności

Uroczyste otwarcie muzeum odbyło się 3 czerwca 1971 roku w zabytkowym Pałacu Dietrichsteinów, który do dziś pozostaje jego siedzibą. Wydarzenie to zbiegło się z Ogólnopolską Konferencją Konserwatorów Archeologicznych, podkreślając rangę nowo powstałej instytucji.

Pierwszym dyrektorem został archeolog Werner Pierzyna, który kierował placówką przez blisko dwie dekady. W kolejnych latach muzeum rozwijało się pod kierownictwem Barbary Kordowskiej, Pawła Porwoła oraz Sławomira Kulpy, który pełni tę funkcję od 2008 roku.

Rozwój badań, zbiorów i działalności wystawienniczej

Na przestrzeni dekad muzeum konsekwentnie rozszerzało swoją działalność. Obok archeologii i historii średniowiecza zaczęto prezentować również wystawy poświęcone kulturze regionu, życiu codziennemu mieszkańców oraz wydarzeniom XX wieku. Ważnym elementem działalności stała się także galeria sztuki współczesnej.

Jak podkreśla dyrektor Sławomir Kulpa, praca w muzeum to nie tylko zarządzanie zbiorami, ale przede wszystkim ciągłe odkrywanie historii regionu – często tej ukrytej w ziemi, archiwach i pamięci mieszkańców.

Nowoczesne muzeum w zabytkowych murach

Przełomowym momentem w najnowszej historii instytucji była kompleksowa modernizacja Pałacu Dietrichsteinów przeprowadzona w latach 2018–2022. Dzięki wsparciu władz miasta i środkom zewnętrznym zabytkowy obiekt zyskał nową funkcjonalność, stając się nowoczesną przestrzenią kultury i edukacji.

Jak podkreśla dyrektor muzeum, kluczowe znaczenie miało zaangażowanie prezydenta miasta Mieczysława Kiecy, który wspierał inwestycję od samego początku.

Muzeum jako przestrzeń edukacji i spotkań

Obecnie muzeum jest instytucją odwiedzaną rocznie przez dziesiątki tysięcy osób. Działa w nim kilka wyspecjalizowanych działów: archeologii, historii, kultury regionu oraz edukacji, które wspólnie tworzą kompleksową ofertę naukową i kulturalną.

Szczególną popularnością cieszy się Strefa Odkrywania, Wyobraźni i Aktywności SOWA – nowoczesna przestrzeń edukacyjna, która przyciąga dzieci i młodzież, zachęcając do eksperymentowania i poznawania nauki w praktyce.

Muzeum organizuje wystawy, wernisaże, spotkania naukowe, koncerty oraz wydarzenia edukacyjne, tworząc przestrzeń otwartą dla różnych grup odbiorców.

Rok jubileuszowy pełen wydarzeń

Rok 2026 przynosi szczególne obchody jubileuszu. W programie znalazły się m.in. powrót zabytkowego ciosu mamuta po konserwacji, wydarzenia poświęcone wybitnym postaciom regionu oraz główne uroczystości jubileuszowe zaplanowane na Noc Muzeów.

W planach są również publikacje naukowe, konferencje oraz projekty edukacyjne i artystyczne, które mają jeszcze mocniej podkreślić znaczenie muzeum jako instytucji łączącej przeszłość z teraźniejszością.

Instytucja tworzona przez ludzi i dla ludzi

Jubileusz 55-lecia to nie tylko podsumowanie dotychczasowej działalności, ale także potwierdzenie roli muzeum jako miejsca żywego, otwartego i stale rozwijającego się. Instytucji, która powstała z inicjatywy mieszkańców i do dziś pozostaje ważnym elementem tożsamości regionu.