Informacja o wyborach samorządowych

Wybory samorządowe zarządza premier na ostatni dzień wolny od pracy przed upływem czteroletniej kadencji rad. Oznacza to, że w grę wchodzi tylko jeden termin – 16 listopada. Premier zarządza wybory nie wcześniej niż na cztery miesiące i nie później niż trzy miesiące przed upływem kadencji rad, czyli między 21 lipca a 21 sierpnia. Chociaż kodeks wyborczy dopuszcza co do zasady dwudniowe wybory samorządowe, wiadomo, że najbliższe wybory lokalne odbędą się jednego dnia - 16 listopada. Zgodnie z wykładnią Trybunału Konstytucyjnego, o dwudniowych wyborach powinien każdorazowo przesądzić ustawodawca, a nie zarządzający je. Oznacza to, że przeprowadzenie wyborów dwudniowych wymagałoby nowelizacji kodeksu wyborczego. Obecna kadencja rad gmin, powiatów i sejmików województw oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast kończy się 21 listopada.

Dodatkowym wyzwaniem tegorocznych wyborów  będzie nowy podział na okręgi wyborcze w gminach. Po raz pierwszy radni gminni będą bowiem wybierani w jednomandatowych okręgach wyborczych. Wszystkie gminy zostały podzielone na minimum 15 okręgów wyborczych - bo tylu radnych liczą najmniejsze rady gminne. Komitet wyborczy będzie mógł zgłosić tylko jednego kandydata w okręgu, a mandat zdobędzie kandydat, który otrzyma najwięcej głosów.

W wyborach wójta, burmistrza i prezydenta miasta zwycięża ten kandydat, który otrzyma więcej niż połowę ważnie oddanych głosów. Jeśli żaden z kandydatów nie przekroczy wymaganego progu, dwa tygodnie później odbywa się kolejne głosowanie, w którym bierze udział dwóch kandydatów z najlepszym wynikiem.

Wybory do rad powiatów, sejmików wojewódzkich, a także do rad w miastach na prawach powiatu odbędą się w systemie proporcjonalnym (na starych zasadach). Oznacza to, że mandaty będą dzielone pomiędzy listy kandydatów proporcjonalnie do liczby ważnych głosów oddanych na listy (metoda d'Hondta). W tym systemie w podziale mandatów uczestniczą komitety, które przekroczyły 5 proc. próg wyborczy.

Wszystkie czynności wyborcze, w tym związane z utworzeniem komitetu wyborczego i zgłoszeniem kandydatów, mogą być wykonywane dopiero po zarządzeniu wyborów przez Prezesa Rady Ministrów.

Czynności wyborcze związane w szczególności ze zgłaszaniem list kandydatów na radnych oraz kandydatów na wójtów, burmistrzów i prezydentów, a także prowadzeniem, na zasadzie wyłączności, kampanii wyborczej na ich rzecz wykonują, w imieniu partii politycznych i koalicji partii politycznych, stowarzyszeń i organizacji społecznych oraz wyborców, komitety wyborcze utworzone przez te podmioty.