Witamina D i K – dlaczego są ważne i co warto o nich wiedzieć?

Witamina D i K – jakie funkcje pełnią w organizmie?

Witamina D jest składnikiem o bardzo szerokim znaczeniu dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jedną z jej najlepiej poznanych funkcji jest udział w utrzymywaniu prawidłowej gospodarki wapniowej. Witamina D zwiększa wchłanianie wapnia w przewodzie pokarmowym i pomaga utrzymać właściwe stężenie wapnia oraz fosforanów, co ma bezpośrednie znaczenie dla prawidłowej mineralizacji kości. Jej odpowiednia podaż jest istotna na różnych etapach życia – zarówno w okresie wzrostu, jak i w wieku dorosłym oraz starszym. Witamina D jest również związana z prawidłowym funkcjonowaniem mięśni oraz układu odpornościowego. Charakterystyczną cechą tego składnika jest możliwość jego syntezy w skórze pod wpływem promieniowania UVB. W praktyce ilość wytwarzanej w ten sposób witaminy D zależy jednak od wielu czynników, między innymi pory roku, ekspozycji skóry na słońce, wieku czy stosowania ochrony przeciwsłonecznej.

Drugim składnikiem jest witamina K. W rzeczywistości nazwa ta obejmuje grupę związków. Wyróżnia się między innymi witaminę K1, czyli filochinon, oraz witaminy K2 określane jako menachinony. K1 występuje przede wszystkim w zielonych warzywach liściastych, natomiast menachinony można znaleźć m.in. w niektórych produktach pochodzenia zwierzęcego oraz fermentowanych. Witamina K jest potrzebna do prawidłowego przebiegu procesu krzepnięcia krwi i uczestniczy w metabolizmie kości. Zainteresowanie połączeniem obu składników sprawiło, że obecnie dostępne są preparaty witamina D i K, zawierające najczęściej witaminę D3 oraz K2. W kategorii Webpharm znajdują się m.in. preparaty z K2 MK-7 oraz różnymi ilościami witaminy D3. Nie oznacza to jednak, że każda osoba przyjmująca witaminę D musi automatycznie stosować również witaminę K. Potrzeba suplementacji oraz dobór jej składników powinny wynikać z indywidualnej sytuacji. Szczególną ostrożność w przypadku preparatów zawierających witaminę K powinny zachować osoby stosujące niektóre leki przeciwzakrzepowe, ponieważ zmiany podaży witaminy K mogą wpływać na działanie takiego leczenia. W takiej sytuacji wprowadzanie suplementacji należy omówić z lekarzem lub farmaceutą. Znaczenie ma również dawka witaminy D. Więcej nie oznacza automatycznie lepiej, a długotrwałe przyjmowanie nadmiernych ilości witaminy D może prowadzić do niepożądanych konsekwencji zdrowotnych. Dlatego zamiast kierować się wyłącznie wartością podaną dużą czcionką na opakowaniu, warto zwracać uwagę na przeznaczenie preparatu, zalecenia dotyczące jego stosowania oraz wszystkie pozostałe źródła witaminy D w codziennej diecie i suplementacji.

Witamina D3 – lek czy suplement diety?

Podczas wybierania preparatu z witaminą D warto zwrócić uwagę na jego formalny status. Na rynku dostępne są zarówno suplementy diety, jak i produkty lecznicze zawierające cholekalcyferol, czyli witaminę D3. Nie są to pojęcia, które można stosować zamiennie. Suplement diety jest środkiem spożywczym przeznaczonym do uzupełniania normalnej diety. Lek natomiast jest produktem leczniczym, którego jakość, bezpieczeństwo i skuteczność dla zatwierdzonych wskazań podlegają wymaganiom właściwym dla produktów leczniczych. Dlatego osoba poszukująca konkretnie preparatu określanego jako witamina D3 – lek nie suplement powinna sprawdzić status produktu, a nie opierać wyboru wyłącznie na nazwie handlowej, liczbie jednostek czy formie preparatu. W ofercie Webpharm wyodrębniono osobną kategorię leków z witaminą D3, obejmującą produkty lecznicze dostępne w różnych dawkach i postaciach. Sam fakt, że produkt ma status leku, nie oznacza jednak, że każdy powinien przyjmować go w dowolnie wybranej dawce. Witamina D występuje w preparatach zawierających bardzo różne ilości cholekalcyferolu. Spotkać można produkty zawierające między innymi 400, 800, 1000, 2000 czy 4000 jednostek międzynarodowych w porcji. Dostępne są również różne postacie preparatów – tabletki, kapsułki czy krople. W przypadku kropli możliwe jest wygodne odmierzanie określonej ilości preparatu, co znajduje zastosowanie m.in. u dzieci oraz osób mających trudności z połykaniem tabletek i kapsułek. Wśród produktów dostępnych na rynku znajdują się zarówno suplementy, jak i leki w kroplach. Dlatego podczas zakupu warto czytać nie tylko przednią część opakowania, lecz także ulotkę lub informacje dotyczące klasyfikacji konkretnego produktu.

Dobór dawki witaminy D powinien uwzględniać przede wszystkim wiek, sposób żywienia, ekspozycję na promieniowanie słoneczne oraz indywidualne czynniki wpływające na zapotrzebowanie. W niektórych sytuacjach lekarz może również zalecić oznaczenie stężenia 25(OH)D we krwi i na tej podstawie podjąć decyzję dotyczącą dalszego postępowania. Ma to szczególne znaczenie, gdy istnieje podejrzenie niedoboru lub gdy stosowane mają być większe dawki przez dłuższy czas. Nie należy samodzielnie traktować wysokich dawek jako rozwiązania odpowiedniego dla każdego.

Jak wybierać preparaty zawierające witaminy D i K?

Pierwszym krokiem powinno być określenie, czego właściwie potrzebujemy. Jeżeli celem jest uzupełnianie witaminy D, nie zawsze konieczne jest wybieranie produktu wieloskładnikowego. Jeżeli natomiast z określonych powodów poszukiwane jest połączenie witaminy D3 z K2, warto porównać ilość obu składników w jednej porcji. Na rynku występują preparaty łączące różne dawki D3 z K2, w tym z formą MK-7. Warto również sprawdzić zalecaną porcję dzienną, postać produktu oraz pozostałe składniki. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy jednocześnie przyjmowanych jest kilka suplementów lub preparat wielowitaminowy. Witamina D może bowiem znajdować się w więcej niż jednym z nich, a przy ocenie całkowitego spożycia trzeba uwzględnić wszystkie źródła. Znaczenie ma również forma preparatu. Kapsułki i tabletki są wygodne dla osób, które chcą przyjmować stałą ilość składnika każdego dnia. Krople pozwalają natomiast na odmierzanie porcji i mogą być łatwiejsze do zastosowania u osób, które nie chcą lub nie mogą połykać tabletek. W sprzedaży znajdują się również preparaty w sprayu czy produkty do żucia. Sama postać nie powinna jednak przesądzać o wyborze. Ważniejsze są skład, dawka oraz dopasowanie produktu do konkretnego użytkownika.

Witaminy D i K są rozpuszczalne w tłuszczach, dlatego sposób ich przyswajania różni się od witamin rozpuszczalnych w wodzie. Jednocześnie właśnie ta właściwość sprawia, że nie należy podchodzić do ich przyjmowania na zasadzie „im więcej, tym lepiej”. Szczególnie w przypadku długotrwałego stosowania wysokich dawek witaminy D wskazane jest zachowanie ostrożności. Osoby cierpiące na choroby przewlekłe, przyjmujące leki na stałe, kobiety w ciąży, rodzice wybierający preparat dla dziecka oraz osoby, u których wcześniej stwierdzono zaburzenia gospodarki wapniowej, powinny w razie wątpliwości skonsultować wybór z lekarzem lub farmaceutą. Ostatecznie decyzja między preparatem zawierającym wyłącznie witaminę D3 a połączeniem D3 i K2 nie powinna wynikać wyłącznie z popularności konkretnego zestawienia. Najważniejsze pozostaje rzeczywiste zapotrzebowanie organizmu, prawidłowa dawka oraz uwzględnienie przeciwwskazań i stosowanych leków. Warto również rozróżniać suplementy diety od produktów leczniczych. Świadomy wybór preparatu zaczyna się więc nie od znalezienia produktu z największą liczbą jednostek, lecz od ustalenia, jaki skład, status i sposób stosowania są odpowiednie w konkretnej sytuacji.