NFOŚiGW przeznaczy 80 mln zł na program rozwoju energetyki obywatelskiej i rozproszonej

W trakcie paneli dyskusyjnych wrocławskiego Forum Energetyki Obywatelskiej podkreślano, że staje się ona jednym z kluczowych elementów budowania bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz wzmacniania gospodarki.

„Energetyka rozproszona tworzy system odporny na kryzysy i ataki. Centralnie możemy zaproponować rozwiązania legislacyjne, natomiast najważniejsze jest zaangażowanie samorządów i regionów” - zauważyła Paulina Hennig-Kloska, minister klimatu i środowiska.

Według Michała Jarosa, podsekretarza stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, stoimy przed jednym z najważniejszych wyzwań, jakim jest transformacja energetyczna, a w efekcie modyfikacja całej gospodarki.

„Konkurencyjność w przyszłości będzie polegała na tym, kto będzie w stanie dostarczyć tanią energię do gospodarki. Energetyka obywatelska stanie się sercem transformacji, dzięki niej będziemy lokalnie produkować i magazynować energię” - przekonywał wiceminister rozwoju i technologii.

Konrad Wojnarowski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii, zwrócił uwagę, że osią rozwoju energetyki obywatelskiej stanie się przyjęty niedawno przez rząd Krajowy Plan Energii i Klimatu (KPEiK), który wyznacza on ważną rolę energetyce obywatelskiej w systemie energetycznym kraju. Według niego KPEiK będzie narzędziem do rozwoju, budowy klastrów i spółdzielni energetycznych. W strategii zapisano m.in., że udział prądu z OZE w 2040 r. ma sięgnąć niemal 70 proc.

„KPiEK nakłada obwiązek modernizacji sieci, aby absorbować lokalnie tworzoną energię. Ponadto prosument w prosty sposób będzie mógł podzielić się nadwyżką wyprodukowanej energii” - wyliczał Konrad Wojnarowski.

Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW, zauważyła, że przez dekady sektor energetyki zdominowany był przez dużych graczy.

„Chcemy to zmienić wspierając wspólnoty energetyczne. Chcemy, żeby energetyka rozwijała się blisko ludzi na poziomie lokalnym, żeby zyski były dystrybuowane lokalnie, żeby transformacja była sprawiedliwa, żeby mieszkańcy mieli korzyści z rozwoju lokalnych instalacji” - mówiła prezes zarządu NFOŚiGW.

Zdaniem Pawła Łapacza, prezesa WFOŚiGW Wrocław, model spółdzielczości zmienia podejście z inwestycji nastawionych na zysk, na podejście do inwestycji pozwalających na uniknięcie kosztów. „W modelu wspólnotowym człowiek jest podmiotem, a nie tylko płatnikiem, jest widoczny, decyduje” - dodał Paweł Łapacz.

Według ekspertów spółdzielnie energetyczne powinny być realizowane w partnerstwach. Na przykład kilku gmin, z których jedna wnosi farmę wiatrową, druga fotowoltaikę, trzecia biogazownię i wspólnie tworzą magazyn energii. Celem jest optymalizacja energetyczna i ekonomiczna. Wyliczenie ekspertów wskazują, że oszczędności możliwe do osiągnięcia przez przykładowe gminy mogą wynosić nawet kilkadziesiąt milionów złotych rocznie.

Forum Energetyki Obywatelskiej było okazją do podsumowania pierwszego etapu pilotażowego programu wsparcia spółdzielni energetycznych na Dolnym Śląsku.

W ramach pilotażu zostało dofinasowanych osiem wspólnot energetycznych. Pilotaż realizowany na Dolnym Śląsku ma posłużyć do stworzenia powtarzalnych, modelowych społeczności energetycznych, które staną się punktem odniesienia dla innych regionów Polski.

W nawiązaniu do doświadczeń z pilotażu NFOŚiGW planuje uruchomienie programu wsparcia dla jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i przygotowaniu społeczności energetycznych, ze szczególnym uwzględnieniem dokumentacji technicznej i analitycznej.

„Uruchomimy finansowanie projektów energetyki obywatelskiej. Przewidywany budżet to 80 mln zł. Środki zostaną rozdystrybuowane na wszystkie WFOŚiGW” - zadeklarowała Dorota Zawadzka-Stępniak.

W jej opinii dolnośląski pilotaż pokazuje, jak skutecznie rozwijać spółdzielnie energetyczne i angażować lokalne społeczności w transformację energetyczną. „Naszym celem jest nie tylko wsparcie konkretnych projektów, ale również wypracowanie sprawdzonych modeli organizacyjnych i finansowych, które będą mogły zostać wdrożone w innych regionach kraju” - dodała prezes zarządu NFOŚiGW.

Krzysztof Pałka, przewodniczący rady nadzorczej NFOŚiGW, zauważył, że przy tworzeniu zrębów energetyki obywatelskiej ważna jest współpraca z samorządami i wojewódzkimi oddziałami NFOŚiGW.

„Inicjatorem działań z zakresu energetyki obywatelskiej powinien być samorząd lokalny. To naturalny lider, do którego należy kształtowanie lokalnego systemu energetycznego” - stwierdził Krzysztof Pałka.

Eksperci uczestniczący w debacie „Finansowanie i opłacalność projektów energetyki obywatelskiej” omówili dostępne możliwości finasowania obywatelskich wspólnot energetycznych.

„Energetyka dedykowana do mieszkańców to inicjatywy wspierane przez NFOŚiGW. Wszelkie tego typu działania powinny być jak najszerzej wspierane z różnych źródeł, bo potrzeb jest bardzo wiele. Powinny włączyć się na przykład także banki komercyjne i inne fundusze, typu fundusze norweskie, które będą dostępne w czwartym kwartale tego roku w kwocie ponad 100 mln złotych” - mówił Józef Matysiak, wiceprezes zarządu NFOŚiGW.

Dodał, że jednak nie mniej ważne są działania edukacyjne. „Ciągle istniejący opór społeczny może przezwyciężyć zaznajomienie się z technologiami wykorzystywanymi w energetyce i przekonanie, że da ona korzyści w najbliższym otoczeniu” - dodał wiceprezes NFOŚiGW.

Paulina Hennig-Kloska, minister klimatu i środowiska, przekonywała, że powinny powstać gotowe modele wspólnot energetycznych, które przygotował dolnośląski pilotaż, a następnie należałoby przejść od słów do czynów, czyli inne wojewódzkie oddziały NFOŚiGW powinny stworzyć podobne rozwiązania.

„Do 2030 roku ma być w Polsce tysiąc spółdzielni energetycznych. W ich powstaniu pomoże przyjęta strategia dla energii i klimatu, legislacja i instrumenty finansowe” - powiedziała wiceminister energii Konrad Wojnarowski.

Oprócz zapowiedzi finasowania przez NFOŚiGW programu projektów energetyki obywatelskiej, drugim kluczowym punktem wydarzenia było podpisanie deklaracji stanowiącej wspólną inicjatywę na rzecz rozwoju energetyki obywatelskiej, która ma wspierać bezpieczeństwo energetyczne państwa, rozwój nowoczesnego miksu energetycznego, zwiększanie odporności lokalnych społeczności oraz wsparcie krajowego systemu elektroenergetycznego.

„Energetyka obywatelska to nie przyszłość - to teraźniejszość polskich samorządów. Gminy i wspólnoty lokalne mają dziś realne narzędzia, by produkować własną energię, obniżać koszty i budować lokalną odporność energetyczną. NFOŚiGW jest tu po to, by ten proces wspierać. Forum Energetyki Obywatelskiej we Wrocławiu to właśnie miejsce, gdzie ta zmiana nabiera tempa” - podsumowała Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.

Forum Energetyki Obywatelskiej to konferencja zorganizowana we Wrocławiu przez Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (WFOŚiGW) we Wrocławiu we współpracy z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) oraz partnerami. Zgromadziła ona przedstawicieli administracji rządowej i instytucji odpowiedzialnych za rozwój sektora energetycznego.