ZUS o umowach o dzieło: zawierane na krótki czas, najczęściej na jeden dzień

W pierwszym półroczu 2026 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło 519,6 tys. formularzy RUD, czyli o 4,2 tys. więcej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Choć liczba samych dokumentów nieznacznie wzrosła (+0,81%), to spadła ogólna liczba zgłoszonych w nich umów o dzieło – wyniosła 609,3 tys. (spadek o 1,2%).

Obowiązek informowania ZUS o umowach o dzieło funkcjonuje już od 2021 roku. Przez 5 lat działalności rejestru zmienił się nieco sposób, w jaki zlecający przekazują dokumenty.

– Blisko 93% wszystkich formularzy RUD w pierwszym półroczu tego roku trafiło do nas drogą elektroniczną przez platformę PUE/eZUS. To blisko 483 tysiące dokumentów – informuje Beata Kopczyńska, rzeczniczka ZUS w województwie śląskim. – Dla porównania, w 2021 roku z tego wygodnego, cyfrowego rozwiązania korzystało niespełna 84% zgłaszających. Wzrost o ponad 9 punktów procentowych jasno pokazuje, że przedsiębiorcy ze Śląska i całego kraju cenią swój czas i stawiają na szybki, elektroniczny kontakt z urzędem.

„Dzieło” na jeden dzień

Największa ciekawostka kryje się jednak w czasie trwania umów o dzieło, gdyż 27,88% wszystkich z nich trwało dokładnie jeden dzień. A jeśli spojrzeć szerzej – ponad 61% umów nie trwało dłużej niż 9 dni – wskazuje rzeczniczka.

Średnia długość wszystkich umów jest znacznie dłuższa i wynosi 39 dni, ale statystyka wyraźnie pokazuje, że umowy o dzieło często służą do realizacji krótkich, konkretnych zadań. I najczęściej o to w takiej umowie chodzi.

Mazowieckie i Śląskie na podium

Umowy o dzieło są najczęściej podpisywane z osobami w wieku 30–39 lat. To nie przypadek, że umowy pojawiają się w większości w branżach kreatywnych, technologicznych i specjalistycznych. To właśnie tutaj stosunkowo często można wskazać konkretny efekt pracy – projekt, tekst, zdjęcie, opracowanie, program czy inne dzieło. Ponad połowa wykonawców pracowała w jednym z trzech sektorów: informacja i komunikacja (22,7%), działalność profesjonalna, naukowa i techniczna (17,7%) lub działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją (14,8%). Największy udział podmiotów zgłaszających umowy o dzieło przypada na województwo mazowieckie (26,77%), które odpowiada za ponad jedną czwartą wszystkich zgłaszających. Na drugim miejscu jest województwo śląskie (10,6%), a na trzecim – małopolskie (10,38%).

Dominuje: jeden formularz – jedna umowa

Analiza statystyk umów o dzieło przynosi także inne interesujące wnioski. Otóż na jednym formularzu RUD zlecający może wykazać maksymalnie 10 umów z danym wykonawcą. Przedsiębiorcy najczęściej zgłaszają pojedyncze kontrakty – aż 79,15% formularzy zawierało tylko 1 umowę. Formularze wypełnione „do pełna”, czyli zawierające maksymalnie 10 umów, stanowiły 5,16% ogółu. To aż o 20,1% mniej takich przypadków niż rok wcześniej. Najbardziej pracowitym miesiącem dla zamawiających dzieło był kwiecień, kiedy to do ZUS wpłynęło 95,7 tys. formularzy na 112,5 tys. umów. Najmniej zgłoszeń odnotowano w lutym (75,3 tys. formularzy).

W I półroczu 2026 r. cudzoziemci stanowili 6,68% wykonawców umów o dzieło. W tej grupie najwięcej, bo 3/4, było obywateli Ukrainy i Białorusi, ale rejestrowano również umowy z osobami z Jamajki, Botswany oraz Kenii.

Umowa o dzieło i jej specyfika

Umowa o dzieło służy wykonaniu określonego dzieła, czyli uzgodnionego rezultatu. Może nim być np. projekt graficzny, tekst, fotografia, opracowanie czy program komputerowy. Sama nazwa umowy nie przesądza jednak o jej charakterze – ważne jest to, czego faktycznie dotyczy.

Od umowy o dzieło co do zasady nie opłaca się składek na ubezpieczenia społeczne ani zdrowotne. Oznacza to, że wykonawca nie jest z tej umowy objęty ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym czy wypadkowym.

Brak składek ma swoją cenę

Wynagrodzenie z umowy o dzieło nie powiększa konta emerytalnego w ZUS. Sama umowa nie daje też prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Dlatego osoba, która utrzymuje się wyłącznie z umów o dzieło, powinna sprawdzić, czy ma ubezpieczenie z innego tytułu.

Beata Kopczyńska,
regionalna rzeczniczka prasowa ZUS w województwie śląskim