Nowe Czyste Powietrze – trzy miesiące po otwarciu naboru przybywa wniosków i podpisanych umów

Podsumowanie pierwszych miesięcy nowego Czystego Powietrza

Przez pierwsze trzy miesiące (stan na 10 lipca) w nowej odsłonie programu:
- Blisko 30 tys. wniosków, z czego ponad 14 tys. to wnioski złożone. Pozostałe w wersji roboczej wymagają uzupełnienia – głównie przez dołączenie audytu energetycznego. Obecna liczba wniosków wynika z wprowadzenia nowych, bardziej wymagających zasad – takich jak obowiązek wykonania audytu energetycznego i ograniczenia możliwości nadużyć. Wprowadzony do programu obowiązkowy audyt energetyczny może zmniejszać szybkość składania wniosków o dotacje, ale audyty oraz świadectwa charakterystyki energetycznej budynku są niezbędne, by zapobiec tzw. rachunkom grozy.
- Od 31 marca podpisano ponad 2,2 tys. umów na kwotę ponad 100 mln zł. 

Operatorzy w programie 

W nowej odsłonie programu Czyste Powietrze wprowadzono mechanizm operatorów. Ich zadaniem jest kompleksowe wsparcie beneficjentów, szczególnie tych ubogich energetycznie oraz osób starszych. Współpraca z operatorem jest obowiązkowa w przypadku prefinansowania i najwyższego poziomu dofinansowania, a opcjonalna przy podwyższonym poziomie dofinansowania bez prefinansowania. Operatorzy pomagają beneficjentom na każdym etapie  realizacji przedsięwzięcia – od decyzji o modernizacji, przez realizację inwestycji, aż po jej rozliczenie. 

- Dotychczas do programu operatorskiego zgłosiło się 1388 gmin, z czego 1214 podpisało już porozumienia z WFOŚiGW. 
- Do 31.12.2025 r. został przedłużony termin na zgłaszanie się gmin do pełnienia roli operatora. W pierwszej kolejności funkcję operatorów pełnią gminy, które zgłosiły chęć uczestnictwa w programie. W przypadku ich braku, zadania te pełni właściwy WFOŚiGW.
- Obecnie ok. 30 proc. inwestycji z Czystego Powietrza wymaga udziału operatora (18 proc. dotyczy wniosków o najwyższą dotację). 

Program Czyste Powietrze w liczbach 

- Łącznie, od uruchomienia programu we wrześniu 2018 r. złożono ponad 1mln wniosków na ponad 38,8 mld zł, podpisano blisko 912 tys. umów na 32 mld zł, wypłacono ponad 717 tys. dotacji na kwotę 16,7 mld zł.
- W 2024 r. zakończono 96 861 umów, w tym wymieniono blisko 92 tys. kotłów. Od 1 stycznia do 31 maja 2025 r. zakończono 44 360 umów, w tym wymieniono 52 tys. kotłów.

Działania na rzecz wykonawców

NFOŚiGW prowadzi rozmowy i regularnie spotyka się z przedstawicielami wykonawców. Na podstawie dialogu i postulatów przedsiębiorców zaangażowanych w realizację programu, wypracowano m.in. wytyczne dla WFOŚiGW, które mają przyspieszyć obsługę wniosków o płatność złożonych przez beneficjentów. To:
- nadanie przez WFOŚiGW najwyższego priorytetu rozpatrywaniu i rozliczaniu wszystkich prawidłowo złożonych wniosków o płatność w 2024 r. i wypłata dotacji najpóźniej do 30 września 2025 r.;
- wypłata środków przez WFOŚiGW w ciągu 3 dni roboczych od zatwierdzenia wniosku o płatność;
rekomendacja, aby w przypadku, gdy jedyną wątpliwością jest wysokość stawek kosztów jednostkowych, realizowane były możliwie bezzwłocznie płatności w wysokościach odpowiadających stawkom - kosztów opublikowanych na stronie czystepowietrze.gov.pl;
- wypłata przez WFOŚiGW dotacji nie później niż w ciągu 60 dni od złożenia przez beneficjenta kompletnych wyjaśnień lub uzupełnienia dokumentów.

Wcześniej, dla usprawnienia obsługi wniosków o płatność, opracowana została tabela kosztów jednostkowych w programie Czyste Powietrze (finansowanie KPO i FEnIKS). Jest to odpowiedź na zdarzające się zawyżanie kosztów jednostkowych termomodernizacji objętych dotacjami. Tabela pomaga beneficjentom programu w szacowaniu wydatków, które są objęte dotacją. Ułatwia także ocenę ofert wykonawców i przyspiesza ocenę wniosków o płatność. 

Działania na rzecz poszkodowanych beneficjentów 

NFOŚiGW powołał międzyresortową grupę roboczą z udziałem Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury Krajowej - odbyły się już trzy spotkania. W ramach opracowywanych rozwiązań omówiono możliwości udzielania ulg m.in. w sytuacji niezawinionej przez beneficjentów oraz zawieszenia zwrotu środków na podstawie podjęcia przez organy ścigania postępowania w związku z możliwością popełnienia przestępstwa na szkodę beneficjenta przy realizacji przedsięwzięcia. Dziś prawo nie daje takiej możliwości. Proponowane rozwiązania mają być opracowane jak najszybciej i przekazane na ścieżkę legislacyjną.  

NFOŚiGW przygotował poradnik dla poszkodowanych beneficjentów, w którym zebrane są informacje na temat możliwej pomocy i gdzie ją uzyskać. Prowadzi również kampanię informacyjną w Internecie oraz w prasie pod hasłem: Nie daj się oszukać – sprawdź, zanim zaufasz! To cykl webinarów edukacyjnych, publikacji medialnych i materiałów edukacyjnych dla beneficjentów.

Wsparcie dla beneficjentów poszkodowanych przez wykonawców może być zapewnione przez rzeczników konsumentów w starostwie lub urzędzie miasta oraz w punktach darmowej (nieodpłatnej) pomocy prawnej działających na podstawie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej, nieodpłatnym poradnictwie obywatelskim oraz edukacji prawnej.

Wznowienie naboru na dotacje do kotłów gazowych w programie Czyste Powietrze

Informacje o naborze: Wznowienie naboru na dotacje do kotłów gazowych w programie Czyste Powietrze  
Strona programu Czyste Powietrze: Nowy program Czyste Powietrze – termomodernizacja i wymiana źródeł ciepła